Mijn ervaringen met de equitherapie

“Een equitherapietraject in verband met een angststoornis.”

De aanloop naar de therapie

Ik ben een vrouw van 25 jaar en alleenstaande moeder van twee kinderen. Sinds mei 2009 heb ik de diagnose paniekstoornis en gegeneraliseerde angststoornis. De klachten begonnen al in januari 2009, nadat mijn relatie met een zeer agressieve partner werd beëindigd. In het begin kreeg ik slechts in enkele gevallen paniekaanvallen, zoals in de bus naar mijn werk of wanneer ik ergens spanning voor voelde. Dit breidde zich echter al heel snel uit tot een continu gevoel van angst, waardoor ik mijn werk, studie en zelfs de opvoeding tijdelijk heb moeten stopzetten. Ik leed aan een constant aanwezige angst die zich sterk fysiek manifesteerde: hartkloppingen, sterke wisselingen in lichaamstemperatuur, buikpijn, druk op de oren, duizeligheid, heftige transpiratie, misselijkheid en het gevoel dat mijn keel werd dichtgeknepen.

Psychisch dissocieerde ik veel en had ik gevoelens van depersonalisatie. Dit gaf mij sterk het idee dat ik de controle over mijzelf aan het verliezen was, wat mij wederom enorm beangstigde. Ik was bang voor beschamende gebeurtenissen, zoals controle over de blaas verliezen of overgeven in een openbare gelegenheid, maar het meest van al was ik bang om gek te worden. Ik zag mezelf al heel hard gillen op straat of volledig mijn verstand verliezen. Gelukkig zijn al deze dingen nooit in het echt gebeurd.

De relatie die is beëindigd — en vooral hoe ik tijdens die relatie werd behandeld — is de druppel geweest waardoor mijn stoornissen zo sterk naar buiten kwamen. Inmiddels is echter duidelijk geworden dat de diepere oorzaken al in mijn babytijd te vinden zijn en dat ik eigenlijk altijd al bang ben geweest.

De kennismaking met Ulrike

Ik heb veel verschillende soorten therapie geprobeerd en velen daarvan hebben mij een stapje in de juiste richting gezet. Echter bleef vooral het gevoel van dissociëren mij erg dwarszitten. Ik werd door een vriendin gewezen op de therapie van Ulrike. Het trok meteen mijn aandacht omdat ik in mijn jeugd veel had paardgereden en omdat op de website specifiek stond vermeld dat deze therapie zeer werkzaam is om te leren omgaan met angsten. Ik heb gebeld voor een afspraak en ben uiteindelijk in november 2009 bij Ulrike op intake gegaan.

Voor mij was het een hele stap om mij opnieuw open te stellen voor een therapeut. Ik heb al erg veel behandelaren gehad en niet allemaal zijn ze mijn vertrouwen waard gebleken. Ik zat dan ook met behoorlijke zweethanden en angstige gevoelens aan de tafel. Wat mij enorm geruststelde, was dat Ulrike direct aangaf begrip te hebben voor mijn situatie en niet te veel wilde doorvragen over mijn traumatische verleden. Ze beperkte zich tot de informatie die ze nodig had om een goed beeld te krijgen van mijn problematiek en om in te schatten of zij mij kon helpen. Ze was in het gesprek to the point, behoorlijk sturend en duidelijk. Daartegenover stond een bescheiden houding: ze liet nog lang in het midden of ik daadwerkelijk baat zou hebben bij de therapie en liet mij er zelf ook goed over nadenken of ik er werkelijk aan wilde beginnen. Dit zorgde ervoor dat ik de therapie erg serieus ben gaan nemen, en het gaf me een prettig gevoel te weten dat de therapie alleen zou starten als Ulrike echt het idee had dat ze iets voor mij kon betekenen.

Mijn eerste kennismaking met de paarden was heel bijzonder. We zijn samen alle paarden langs gegaan en hebben ze begroet. Ik vond het speciaal om te zien hoe de paarden direct op mij reageerden binnen hun kudde: sommigen kwamen nieuwsgierig uit zichzelf dichterbij, anderen wachtten af tot ik bij hen kwam. Het tussen de paarden door lopen gaf me meteen een goed gevoel. Ze kwamen over als uiterst vriendelijk en erg stevig. Terwijl ik Nanda over haar neus aaide, stond ik — zonder me er aanvankelijk van bewust te zijn — al tegen de hals van Hannes te leunen.

De eerste lessen met Hannes

Na de intake moesten er nog wat praktische hobbels worden genomen. Ik kom uit Amersfoort, dus het vervoer moest goed geregeld worden en ik moest uitzoeken op welke vergoedingen ik recht had. Omdat ik erfeljk van overtuigd was dat ik deze therapie wilde volgen, heb ik er veel voor gedaan om alles rond te krijgen. Uiteindelijk ben ik in januari 2010 begonnen.

Bij de eerste therapiesessie kwam de keuze voor het paard aan bod. Waar Ulrike normaliter het selecteren van het juiste therapiepaard op zich neemt, mocht ik nu zelf meedenken. Mijn voorkeur ging direct uit naar Hannes vanwege zijn sterke, beschermende karakter en vooral omdat onze eerdere kennismaking zo diep indruk had gemaakt. Die eerste keer vond ik het reuze spannend; het was lang geleden dat ik op een paard had gezeten en alles was nieuw. We begonnen op de poetsplaats, waar ik uitgebreid kennis kon maken met Hannes als mijn therapiepartner. Ik was in eerste instantie erg onder de indruk van zijn gespierde bouw en was bang dat ik op het paard erg misselijk zou worden of in een vlaag van duizeligheid zou flauwvallen. Het sneeuwde gelukkig die eerste dag, dus draven en galopperen waren niet aan de orde — en dat vond ik absoluut niet erg! Door eerst samen met Ulrike naar zijn gangen te kijken terwijl zij hem longeerde, en daarna rustig naast hem mee te lopen, leerde ik wennen aan zijn aanwezigheid en zakte de angst al een flink stuk. Eenmaal op het paard was ik wel wat misselijk, maar voelde ik me veilig genoeg om de therapie in gang te zetten.

Ik was stomverbaasd over de enorme gevoeligheid van Hannes. Ik had nooit verwacht dat zo’n groot en sterk dier zo direct zou reageren op mijn bewegingen, emoties en houding. Ulrike was de eerste keren erg voorzichtig met mij. Ze legde tussendoor veel uit over waarom Hannes deed wat hij deed en hoe ik zelf kon gaan zitten om hem beter te sturen. Voor mij was dat heel prettig, omdat ik iemand ben die graag actief iets doet; het hielp me enorm om te focussen op de moeilijkere punten door me bewust te worden van mijn zit. Ulrike gaf aanwijzingen om beter op het paard te zitten en legde er steeds nadruk op dat dit absoluut niet betekende dat ik iets fout deed, maar dat het puur bedoeld was om het rijden voor zowel mijzelf als Hannes comfortabeler te maken. Ulrike was soms zo voorzichtig met me dat ik wel eens dacht dat ze me onderschatte, maar aangezien ik de neiging heb om mezelf te overvragen en me stoerder voor te doen dan ik ben, was ook dit waarschijnlijk een kwestie van de juiste inschatting.

Diepe ervaringen en troost

Ik heb het als ontzettend mooi en ontroerend ervaren hoe Hannes mij bij de tweede sessie al herkent. Het geeft een enorm vertrouwd gevoel dat een dier zich zo gewillig overgeeft aan een nieuwe therapiesessie met jou als cliënt. Doordat het paard zijn diensten onvoorwaardelijk aanbiedt en je als mens volkomen onbevooroordeeld tegemoettreedt, is het een stuk gemakkelijker om je ondanks alle angsten over te geven.

Bij, naar ik meen, de derde sessie kwam ik aan met een intens verdriet in mij. Er waren privé dingen voorgezellig die mij zwaar vielen, en ik was bang dat een heftige therapiesessie op dat moment te veel zou zijn. Ik heb dit aangegeven, waarna we besloten Hannes die dag in te zetten als troostpartner. Ulrike vroeg me waar ik het verdriet in mijn lichaam voelde: dat bleek in mijn buik en keel te zitten. Vervolgens hebben we Hannes stilgezet en mocht ik op hem gaan liggen, zodat die twee plekken direct contact maakten met zijn warme lichaam. Dat gevoel was hemels. Het gevoel gedragen te worden door het paard was buitengewoon helend, zeker in combinatie met de stralende warmte van zijn lijf en het eindeloze geduld waarmee hij voor mij bleef stilstaan.

Die sessie heb ik voor het eerst ervaren dat ik een stukje van Hannes mee naar huis nam; hij was een beetje ‘van mij’ geworden. Toen ik die avond alsnog moest huilen om de dingen die mij verdriet deden, werd ik zelfs getroost door de paardengeur die nog in mijn kleren hing — zo krachtig werkte die geruststelling door. Dit was voor mij op onbewust niveau het definitieve signaal dat het veilig was om mij kwetsbaar op te stellen tijdens de therapie.

Het inzetten van steunfiguren

Tijdens de intake en de eerste sessie had Ulrike al verteld over ‘steunfiguren’, maar ik vond het destijds lastig om me daar een voorstelling van te maken. Pas toen we er daadwerkelijk mee aan de slag gingen, begreep ik wat het inhield. Door steunfiguren in te zetten, werden gevoelens die al heel lang heel diep in mij verborgen zaten plotseling kraakhelder zichtbaar. Door zo’n gevoel een eigen karakter, een vorm en zelfs een stem te geven, kun je het recht in de ogen kijken en ontdekken wat er nodig is om dat innerlijke gevoel te veranderen of te verzachten. Pijn die al jaren bewust of onbewust is weggestopt, wordt op deze manier tastbaar gemaakt, waardoor er effectief aan gewerkt kan worden. Dit heeft mij, zeker in combinatie met de volkomen betrouwbaarheid van Hannes, al vaak het gevoel gegeven dat de verwerking van mijn verleden een stuk lichter wordt gemaakt.

Natuurlijk brengt het extern plaatsen van oude emoties je soms in contact met heel oud verdriet of een gemis van iets dat je destijds had moeten krijgen. Dit heeft een enkele keer geleid tot een lichte paniekaanval kort na een sessie — paniekaanvallen treden bij mij nu eenmaal op bij heftige emoties die een weg naar buiten zoeken maar die ik moeilijk durf toe te laten. Als zo’n thema opspeelt, wordt het direct onderkend en opgevangen door Ulrike en het paard. Om te voorkomen dat het thuis te heftig najaagt, hebben we er bewust voor gekozen om de therapie eens per veertien dagen te laten plaatsvinden. Zo krijg ik voldoende rust en tijd om de gebeurtenissen van een sessie te verwerken, en blijft de progressie in een mooi tempo doorgaan.

Bij zulke zware onderwerpen is het voor mij van levensbelang dat er ook genoeg gerelativeerd kan worden. De thema’s zijn immers al moeilijk genoeg. Een nuchtere blik en wat humor helpen enorm om de spanning te breken. Ik ben blij dat ik met Ulrike af en toe heerlijk kan lachen. Bovendien waakt ze er streng voor dat ik niet opnieuw wegzak in oude herinneringen; een luchtige opmerking of even de focus verleggen naar het puur paardrijden helpt direct om door te gaan.

De vertaalslag naar het dagelijks leven

Een ontzettend leuke bijkomstigheid is dat ik dankzij de therapie de liefde voor het paardrijden volledig heb teruggevonden. Ik heb ontdekt dat alleen al het in de buurt zijn van paarden enorm helpt. Bovendien werkt het aanleren van de juiste houding op een paard ontzettend sterk door op psychisch vlak: je houding op het paard staat eigenlijk volledig parallel aan je houding in het echte leven. Als ik niet rechtop zit op Hannes, komt dat doordat ik mezelf niet durf te laten zien. Laat ik mijn schouders zakken, dan voel ik me verdrietig. Kijk ik te weinig om me heen of houd ik mijn hoofd te veel naar beneden, dan ben ik angstig. Omdat Hannes direct reageert op elke verandering in mijn houding — door naar binnen te lopen, stil te staan of te vertragen — word ik er in het dagelijks leven ook continu bewust van hoe ik erbij sta en waar ik op kan letten.

Inmiddels heb ik ook een verzorgpony in de buurt gevonden waarmee ik met heel veel plezier weer ben gaan rijden voor de sport. Het werken aan een goede zit heeft een enorme therapeutische waarde, maar stiekem leer ik zo natuurlijk ook gewoon een betere amazone te worden, en dat maakt het extra leuk!

Vertrouwen opbouwen en balans vinden

Voor mij was en is het erg moeilijk om mensen te leren vertrouwen; hulpverleners zijn voor mij al gauw een bron van achterdocht. Je moet je immers ontzettend kwetsbaar opstellen. Wanneer een van die hulpverleners een paard is zoals bij de equitherapie, maakt dat de drempel een stuk lager. Toch merk ik nog steeds dat ik voor elke sessie gezonde zenuwen heb; het idee dat ik een uur tegemoet ga waarin ik niet alles onder controle heb en er mogelijk gevoelige dingen worden aangeraakt, blijft spannend. Een kopje thee in de keuken bij Ulrike helpt gelukkig altijd om de ergste spanning te laten zakken, en na afloop voel ik me steevast opgelucht en rustig.

Bij mijn laatste sessie voelde ik heel direct dat Hannes het voor mij opnam en mij wilde beschermen. Dat gaf een onvergetelijk mooi gevoel en heeft mijn band met hem alleen maar verstevigd. Niet meer bang te hoeven zijn voor zo’n groot en sterk dier, maar juist ontdekken dat hij er is om mij te steunen, sterkt mij enorm in mijn vertrouwen naar de buitenwereld toe.

Al met al kan ik na zo’n acht sessies zeggen dat de equitherapie mij enorm heeft geholpen om dichter bij mijzelf te komen. Hoewel ik nog dagelijks worstel met angsten en mijn werk nog niet heb kunnen hervat, sta ik een stuk stabieler in het leven. Vele verstopt geraakte herinneringen van vroeger komen naar boven en worden vakkundig verwerkt. Het werken aan mijn houding op Hannes staat symbool voor mijn visie op het leven: rechtop zitten op Hannes betekent trots zijn op wie ik ben; in balans blijven betekent stabiel zijn in mijn emoties; en over zijn oren heen durven kijken staat voor vooruit blijven kijken in plaats van te blijven hangen in het verleden.

Mij overgeven aan de therapie geeft mij overgave in het leven zelf.
En bovendien een veel betere zit voor mijn toekomst als amazone!