Paardentips op Bezoek bij Dr. Ulrike Thiel

“Excursie naar HippoCampus – Een kennismaking met de schrijfster, het instituut en equitherapie.”

Kennismaken met Ulrike Thiel

Op een mooie zaterdagochtend in november bezochten we Ulrike Thiel, de schrijfster van het boek “Beter paardrijden kun je leren”. We werden hartelijk verwelkomd door haar drie honden en door Ulrike Thiel zelf. Bij een warme kop thee en een lekker plakje cake vertelde ze over zichzelf, haar paarden en haar werk.

Ulrike komt oorspronkelijk uit Oostenrijk en begon pas op achttienjarige leeftijd met paardrijden. Ze was al langer gefascineerd door paarden en de Spaanse Rijschool in Wenen, maar ze moest het geld om paardrijles te nemen zelf verdienen. Daarom ging ze bijlessen geven. Ondertussen studeerde ze psychologie.

Ulrike probeerde alle takken van de paardensport uit. Mede door haar studie begon ze zich af te vragen wat het opvoedkundig effect op de mens is van het dressuurmatig opleiden van paarden. Na haar studie psychologie ging Ulrike wetenschappelijk werk doen voor de Oostenrijkse justitie. Twee jaar lang hielp ze met de voorbereidingen voor het oprichten van een TBS-kliniek. Dit werd een boerderij waar ook paarden zouden zijn. Zo kwam ze in aanraking met het therapeutisch paardrijden.

Na een ski-ongeluk met een grote blonde Nederlander kwam ze uiteindelijk met hem mee naar Nederland. Door een ongeluk met een paard kon ze een tijdlang niet rijden, maar eenmaal hersteld stortte ze zich op de dressuursport. Ze had wel het verlangen om ooit weer iets met therapeutisch paardrijden te doen. Maar eerst volgde ze een aantal instructeursopleidingen en deed ze voor TNO onderzoek naar menselijke leerprocessen.

Tien jaar geleden kocht Ulrike haar huidige huis: een prachtige boerderij met een flinke lap grond erbij. Hier kon ze eindelijk haar droom gaan verwezenlijken. Ondertussen werkte ze ook nog voor justitie in een TBS-kliniek en bij de kinderbescherming. Drie jaar geleden stopte ze hiermee en ging ze zich fulltime bezigthouden met haar ‘HippoCampus’.

Kennismaken met HippoCampus

In het vorige Paardentips Magazine maakten we kennis met Ulrike Thiel, de schrijfster van het boek “Beter paardrijden kun je leren” en oprichtster van HippoCampus in Cranendonck (Noord-Brabant, NL). In dit nummer kom je meer te weten over het doel en de activiteiten van HippoCampus en haar bewoners.

De naam HippoCampus is al een verhaal op zich. HippoCampus betekent letterlijk ‘een plek waar paarden gehuisvest zijn’ – of in goed Brabants: ‘ze hebben daar een goed leven’. HippoCampus is tevens de naam van een hersengedeelte dat je gevoelens integreert in de overige hersenfuncties. HippoCampus werd opgericht omdat Ulrike een plek in Nederland wilde waar therapeutisch en psychotherapeutisch paardrijden beoefend zou worden volgens de richtlijnen van beproefde methodes. Ze vond het hierbij heel belangrijk dat de paarden op zo’n manier gehuisvest en benaderd zouden worden dat ze graag meewerken aan de therapieën.

Therapiepaarden moeten op de eerste plaats zelf lekker in hun vel zitten. Het moeten gelukkige, tevreden paarden zijn zonder karakter- of gedragsproblemen. Daarom staan de paarden de hele dag als groep in de wei; zo ontwikkelen ze hun natuurlijke sociale gedrag en communicatie. Alleen ’s nachts staan de paarden in hun box en hebben ze bovendien nog een uitlooppaddock tot hun beschikking.

Tijdens ons bezoek aan HippoCampus maakten we kennis met de volgende bewoners: Jona (Fjord), Edelgast (Hannoveraan), Hannes (Fries), Mona Lisa (KWPN), Rosenreserl en Tomaselli. Heel verschillende paarden, maar allemaal met een eigen karakter en een eigen specialiteit in de therapie. Zo kan Ulrike bijvoorbeeld aan Jona perfect zien of een cliënt van binnen agressiviteit in zich heeft.

Naast therapieën met behulp van het paard kan je op HippoCampus voor nog veel meer activiteiten terecht. Zo organiseert Ulrike workshops en clinics om ruiters ervaring op te laten doen met motorische vaardigheden en het verbeteren van de communicatie met het paard. Ze geeft dressuurtraining op basis van de klassieke rijkunst, psychomotorische technieken, therapeutisch paardrijden en natural horsemanship. Ze begeleidt ruiters met zit-, communicatie- en angstproblemen en helpt gehandicapte ruiters die verder willen in de sport.

Kennismaken met equitherapie

In de vorige nummers maakten we kennis met Ulrike Thiel en haar HippoCampus. Een van de kernactiviteiten op HippoCampus is equitherapie. In dit nummer lees je wat equitherapie precies inhoudt.

‘Equus’ is Latijn voor paard en therapeia is Grieks voor de leer van de behandeling van ziektes. Het woord equitherapie wil dus zeggen: iemand ‘beter maken’ met behulp van of ondersteuning door een paard.

Het paardrijden en het contact met het paard worden gebruikt om therapeutische effecten te bereiken, zowel op lichamelijk als op psychisch vlak. Hierbij kun je denken aan bewegen op en met het paard, de omgang met het dier, verschillende bewegings-, waarnemings- en belevingstechnieken, en de samenwerking tussen cliënt, paard en therapeut.

Vormen van equitherapie:

• Hippotherapie (equitherapie vanuit de geneeskunde): Fysiotherapie op het paard. Het paard wordt in stap aan de lange teugel gewerkt met een therapiesingel. Doelen kunnen zijn: het verbeteren van motoriek, houding, coördinatie, ontspanning e.d.
• Paardrijden voor gehandicapten (equitherapie vanuit de sport): Gehandicapte ruiters of ruiters die revalideren na bijvoorbeeld een ongeluk helpen om toch hun sport te kunnen beoefenen. Dit varieert van recreatief tot topsport.
• Orthopedagogisch voltigeren / paardrijden (equitherapie vanuit de orthopedagogiek): Er wordt met het paard gewerkt tijdens de verzorging, in de omgang, aan de longe in stap, draf en galop, aan de lange teugel, of door zelf te rijden. Een groep bestaat uit maximaal 4 personen en kan heterogeen zijn. Het accent ligt op het sociale en psychomotorische element, de interactie en de communicatie, en niet zozeer op het leren paardrijden of voltigeren. Het doel is afhankelijk van de persoon en kan bijvoorbeeld zijn: verbetering van de psychomotoriek, cognitie, concentratie, bevordering van sociale en persoonlijkheidsontwikkeling, en beïnvloeding van gedragsproblemen.
• Psychotherapeutisch paardrijden (equitherapie vanuit de psychotherapie): Kan een onderdeel zijn van psychotherapie voor volwassenen. Indicaties zijn bijvoorbeeld psychosomatische stoornissen, persoonlijkheidsstoornissen, (seksueel) trauma, eetstoornissen, spraakstoornissen en emotionele problematiek.

Natuurlijk hadden wij voor ons bezoek aan Ulrike al wel eens van equitherapie gehoord, maar tijdens dit bezoek ging er een hele nieuwe wereld voor ons open. We stonden versteld van alle mogelijkheden die er zijn.

Ulrike liet ons een videoband zien van Gundula Hauser (directrice van een school waar gehandicapte en niet-gehandicapte kinderen samen in de klas zitten en oprichtster van de opleidingen voor equitherapeuten in Oostenrijk). We volgden een therapie van een groepje van drie heel verschillende kinderen:

• Een meisje met het Down-syndroom;
• Een meisje met 10 centimeter verschil tussen haar linker- en rechterbeen;
• Een jongen met gedragsproblemen.

Allemaal kinderen met een handicap dus, maar voor een paard maakt dat niet uit. Paarden accepteren kinderen zoals ze zijn, en dat is voor veel kinderen al een hele geruststelling. Het meisje met het Down-syndroom sprak bijvoorbeeld haar eerste woordjes te paard. Bovendien kunnen sommige kinderen op het paard even de beperkingen van hun handicap vergeten; het meisje met het beenlengteverschil heeft hier op het paard geen last van omdat het paard de functie van haar benen overneemt.

Allereerst werd het paard gepoetst – hier begint de therapie al. De kinderen moeten samen poetsen, overleggen, een plaatsje vinden in de groep, afspraken maken, contact maken met het paard en rekening houden met elkaar. Na het poetsen volgde de warming-up (door rennen of oefeningen, individueel en in tweetallen), gevolgd door de hoofdfase waarin de kinderen gingen bewegen op het paard.

Het is jammer dat we de beelden niet kunnen laten zien, want het was werkelijk prachtig om te zien hoe gelukkig en fanatiek deze kinderen bezig waren. Het is fantastisch dat ons lievelingsdier, het paard, zo’n goede invloed kan hebben op de ontwikkeling van kinderen en dingen voor elkaar kan krijgen die ons mensen niet lukken!

Welke rol speelt het paard in de equitherapie?

Dat wij paardenliefhebbers op een heleboel manieren plezier hebben van onze paarden hoef ik niemand te vertellen. Maar onze paarden hebben nog veel meer (verborgen) talenten. Zo kunnen ze in de equitherapie, samen met een therapeut, mensen helpen met lichamelijke, geestelijke en/of emotionele problemen. Hieronder volgt een overzicht van de rollen die het paard kan vervullen:

• Het paard als bron voor sociale thema’s: De therapeut en de cliënt kijken samen naar een kudde paarden en praten over wat ze zien (ruzie, lief zijn, spelen, conflicten regelen, lichamelijk contact), waardoor belangrijke thema’s voor de cliënt aan bod komen.
• Modelinteractie therapeut-paard: Paard en therapeut zijn met elkaar in contact en ergens mee bezig. De cliënt observeert de omgang, wat een duidelijke voorbeeldfunctie heeft.
• Het paard als brug naar de therapeut: Paard en therapeut(en) zijn tegelijk met het paard bezig. Het paard bemiddelt in het contact en breekt het ijs (bijv. tijdens verzorging, wandelen, grazen of stalwerk).
• Het paard als overgangsobject: De cliënt krijgt bescherming, steun en geborgenheid en ervaart lichamelijk contact en warmte. Langzaam wordt deze verbinding weer naar mensen doorgetrokken.
• De cliënt-paard interactie: Cliënt en paard communiceren onder toezicht van de therapeut. Het paard reageert direct op de communicatie, wat als input dient voor de therapie.
• Het paard als verlengstuk van de therapeut: De therapeut laat een deel van het contact bewust aan het paard over, zoals dragen, lichaamscontact en gedragscorrecties.

Therapiepaarden zijn vriendelijk en vinden contact met mensen leuk. Ze hebben een goede basisopleiding aan de longe gehad, lopen gewillig met een ontspannen rug, goed in evenwicht en regelmatig. Ze tolereren onzekerheid bij cliënten, maar reageren wel op brutaliteit of impulsief gedrag. Om hun taak aan te kunnen, hebben ze regelmatig ontspanning in de weide nodig met soortgenoten.

Dit was het laatste deel van het verslag van ons bezoek aan HippoCampus. Voor ons is er een nieuwe wereld opengegaan. Met dank aan Ulrike Thiel die ons hiermee heeft kennis laten maken!

Meer weten over HippoCampus en equitherapie?

Neem gerust contact met ons op of meld u aan voor een kennismaking.

• Neem contact met ons op
• Inschrijfformulier