Stefan en Equitherapie

“Een autistische jongen van 26 jaar met het syndroom van Down op weg naar meer zelfvertrouwen en communicatie.”

Wat is equitherapie? Dat is therapeutisch paardrijden waarbij het erom gaat paardrijden en contact hebben met het paard doelmatig te gebruiken, zodat therapeutische effecten worden bereikt op lichamelijk en psychisch vlak. Bij equitherapie werken de specifieke sociale leer- en bewegingsmogelijkheden van een paard mee als ‘co-therapeut’ om mensen met psychische en/of lichamelijke problemen systematisch te helpen.

Bij equitherapie kan niet worden gewerkt met zomaar manegepaarden; hier zijn speciaal opgeleide, therapeutisch werkende paarden voor nodig. De therapeute werkt telkens met slechts één ruiter gedurende een uur. Equitherapie kun je een beetje vergelijken met ‘zwemmen met dolfijnen’; ook daarvan gaat een geweldige therapeutische werking uit waar steeds meer gehandicapten bij gebaat blijken. Trouwens, ook niet-gehandicapten zijn er vaak erg enthousiast over.

Paardrijden

Stefan rijdt net als een aantal andere bewoners paard, onder andere op Manege Prinses Màxima van Reinaerde in Den Dolder. Ook daar zie je geweldige effecten op de houding, motoriek en het gedrag van gehandicapte ruiters. Daar zijn zowel de paarden, de instructrices als de omgeving debet aan. Deze paarden zijn niet speciaal getraind, wel geselecteerd op een rustig karakter.

Onlangs constateerden we nog dat een vrouwelijke ruiter na een paar maanden al zelfstandig, lekker rechtop en met een brede grijns rijdt met slechts één begeleider naast het paard. Bij de start was het een ‘zielig hoopje’ dat door twee vrijwilligsters en allerlei extra hulpmiddelen met moeite te paard gehouden werd, waarbij ook nog een begeleidster van het paard nodig was. Om het nog erger te maken, was de rijdster voortdurend automutilerend bezig door zich ‘voor de kop te slaan’. Na afloop van het paardrijden is ze nu aanspreekbaar; voordien kwam ze met twee begeleiders en was er ‘geen land mee te bezeilen’.

Als je dit soort effecten al bereikt met ‘gewoon’ paardrijden, kun je nagaan dat je verwachtingen van equitherapie wel heel hoog moeten zijn!

Welke effecten zijn er nu behaald?

Stefan is nu een keer of vijf naar Soerendonk geweest. We verwachten zeker nog een paar keer naar de equitherapie te gaan, want Stefan lijkt nog heel wat meer te kunnen bereiken:

• Van angst naar contact: Stefan was eigenlijk bang voor paarden; zat hij er eenmaal op, dan ging het wel, maar aaien, voeren of de teugels vastpakken wilde hij absoluut niet. Nu gaat hij het paard zelf ophalen uit de stal, pakt de teugels en neemt hem mee naar de bak om te gaan rijden. Stefan loopt naar ‘zijn’ paard, dat Stefan begroet, hem nieuwsgierig aankijkt en lijkt te zeggen: “Leuk dat je er bent, laten we er samen een leuke rijles van maken. Samen bereik je meer!”
• Eigen initiatief: Stefan liet zich op de manege rijden door zowel het paard als de begeleidster en de instructrice. Nu neemt hij zelf initiatief, stuurt het paard een bepaalde kant op en laat het draven of stappen. Hij bepàált zelf wat er gebeurt!
• Acceptatie van de omgeving: Stefan was al van jongs af aan (hij is nu 25) angstig voor gras, struiken, bomen, honden en katten. Hoewel hij er heel langzaam wat beter mee om wist te gaan, bleef hij er een hekel aan hebben. Regelmatig is een hond zich wezenloos geschrokken als deze te dicht bij Stefan kwam en hij het op een schreeuwen zette! Op het terrein (en in het huis van de therapeute) lopen talloze honden rond. Ze zijn erg gehoorzaam en reageren direct op de aanwijzingen van de therapeute. Inmiddels heeft Stefan ze volledig geaccepteerd en mogen ze hem zelfs aanraken!
• Belangstelling voor de buitenwereld: Een paar weken geleden moest Stefan zijn therapiepaard (Jona) door de modder begeleiden naar de bak: geen probleem. Dat het paard ondertussen van boomtakken at en af en toe een eikel verschalkte van de grond, bleek Stefan ineens erg interessant te vinden. Hij krijgt weer oog voor de buitenwereld!
• Spraakontwikkeling: Stefan praat niet, maar technische problemen lijken er niet te zijn; hij heeft waarschijnlijk angst om zijn keel te belasten na een operatie. Hij ervaart heel duidelijk van de therapeute wat haar stem voor invloed heeft op het gedrag van zijn paard (en de honden), en hij begrijpt haar instructies over wat hij zijn paard moet laten doen. Het lijkt erop dat Stefan haar stem probeert na te bootsen in de auto tijdens de terugreis. Wellicht komt hij toch zo ver dat hij een heel klein beetje gaat praten? Dat zou prachtig zijn voor hem, voor ons en voor iedereen in zijn omgeving. Het is vaker gebeurd met deze therapie, en de eerste aanzet lijkt gezet!

Resultaten na meerdere jaren

Stefan heeft meerdere jaren equitherapie gevolgd. Hij heeft vertrouwen in het contact met anderen ontwikkeld. Zijn behoefte om zichzelf te beschadigen bij conflicten is aanzienlijk verminderd. Stefan kan nu ook accepteren dat dingen anders lopen dan hij had verwacht, en hij begrijpt dat mensen rekening met hem houden. Hij communiceert meer met zijn omgeving, en zijn omgeving heeft geleerd dat Stefan veel meer kan dan ze aanvankelijk dachten.

In het derde jaar van zijn therapie heeft Stefan zelfs zelfstandig de klassieke onafhankelijke zit ontwikkeld om beter in een dialoog met Jona te kunnen komen.