
Therapeutisch Paardrijden, een vorm van AMAT - Animal Mediated Therapy
Equus is Latijns voor paard en therapie komt uit het Grieks (de leer van de behandeling van ziektes). Therapie staat tevens voor de beëindiging van ongewenste toestanden, het beter maken en het bieden van ondersteuning.
Equitherapie valt onder de groep van activiteiten met dieren genaamd: Animal Mediated Activities, Therapy and Interventions (AMAT). Daarbij vervult het dier een belangrijke functie in het proces en wordt erop gelet dat het dier hierbij niet misbruikt of tot een voorwerp gedegradeerd wordt. AMAT-activiteiten hanteren bovendien een ethische code in de omgang met het therapiedier en de cliënt.
Het is geen nieuws voor paardenliefhebbers dat de omgang met onze hippische partners vaak veel meer kan zijn dan alleen een sportieve of recreatieve bezigheid. Paarden kunnen – dankzij hun sociale vaardigheden – goed aanvoelen wat er in ons omgaat, en het contact met hen kan ons helpen om 'bij onszelf te komen'. Op deze manier kunnen paarden ook een sterk opvoedend effect hebben op kinderen en jeugd.
Deze fantastische mogelijkheden in de relatie en dialoog tussen mens en paard kunnen worden ingezet om mensen uit diverse problemen te helpen, hun ontwikkeling te bevorderen of hun levenskwaliteit te verbeteren. Terwijl paardrijden voor gehandicapte mensen in Nederland al jaren bekend en populair is, staat equitherapie hier nog in de kinderschoenen. In Duitstalige Europese landen (Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland) heeft therapeutisch paardrijden al meer dan 40 jaar traditie en wordt het met succes toegepast voor zowel kinderen als volwassenen.
Bij equitherapie draait het erom het paardrijden, het contact en de bewegingsdialoog met en op het paard doelmatig te gebruiken om therapeutische effecten te bereiken – zowel op lichamelijk als op psychisch vlak. Het houdt in dat het paard met zijn specifieke sociale, leer- en bewegingsmogelijkheden meewerkt als "co-therapeut" om mensen met psychische en/of lichamelijke problemen systematisch te helpen.
Doelgroepen voor orthopedagogische toepassingen zijn – afhankelijk van de achtergrond van de equitherapeut – onder meer: autistische of in hun ontwikkeling vertraagde kinderen, hyperactieve kinderen, kinderen met sociale problemen, getraumatiseerde kinderen, hechtingsproblematiek en hoogbegaafde kinderen.
Daarnaast wordt het toegepast bij jeugdigen en volwassenen met depressieve klachten, eetstoornissen, drugs- of andere verslavingsproblemen, binnen de gezins- en relatietherapie, in internaten, scholen voor moeilijk lerende kinderen, tbs-klinieken, psychiatrische instellingen en opvangcentra.
Therapie met het paard kan wonderbaarlijke effecten hebben, maar vereist een gedegen deskundigheid. Equitherapeuten dragen een grote verantwoordelijkheid ten opzichte van hun cliënten én hun therapiepaarden. Naast een grondige beroepservaring als pedagoog en/of psychotherapeut, wordt van de therapeut geëist dat hij de combinatie paard-cliënt optimaal kan begeleiden, risico's kent en zichzelf continu bijschoolt (supervisie, intervisie).
De huidige wildgroei van "zelfbenoemde paardenfluisteraars" kan gevaarlijk zijn. In tegenstelling tot Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland kent Nederland nog geen wettelijk keurmerk voor equitherapie, hoewel verzekeraars in toenemende mate kijken naar gecertificeerde therapeuten. Onbegeleide zelfervaring kan bovendien processen losmaken die zonder deskundige opvang schadelijk kunnen zijn.
Om kwaliteitsbewaking, research en een gedegen opleiding te waarborgen, nam Dr. Ulrike Thiel in 2000 het initiatief tot de oprichting van de Stichting ter bevordering van Therapeutisch Paardrijden op Wetenschappelijke Basis (SHP-E). In samenwerking met de Europese vakgroep FATP (Fachgruppe Ausbildungsträger einer Therapie mit dem Pferd) biedt de stichting een erkend certificeringssysteem en hoogwaardige opleidingen aan. Inmiddels hebben meer dan 50 therapeuten hun diploma behaald.
Ruim 17 jaar geleden introduceerde HippoCampus de term Equitherapie in Nederland om een duidelijk onderscheid te maken met "fysiotherapie met het paard" (*Hippotherapie*), het klassieke paardrijden, en het Amerikaanse EAT/EAA-model (waarbij het paard vaak slechts als hulpmiddel fungeert). Binnen de internationale ontwikkelingen valt equitherapie tegenwoordig onder Animal Mediated Assistance and Therapy (AMAT).
De therapie werkt binnen een gestructureerde driehoeksrelatie tussen therapeut, cliënt en paard. Het paard fungeert niet als gedresseerd werktuig, maar benut zijn natuurlijke eigenschappen als kuddedier in een wederzijdse bewegingsdialoog met de cliënt, professioneel begeleid en geëvalueerd door de therapeut.
Vanwege de intensieve procesbegeleiding wordt veel nadruk gelegd op zelfervaring, intervisie en supervisie. Omdat een equitherapeut werkt vanuit een eigen basisdiscipline (zoals psychotherapie, pedagogiek of maatschappelijk werk), leert hij het paard naadloos in dit model te integreren.
Daarnaast stelt dit hoge eisen aan de hippische deskundigheid van de therapeut en het welzijn van het dier: paarden moeten hun kudde-instinct in groepshuisvesting kunnen uitleven om inzetbaar te zijn als co-therapeut.